Tο Σάββατο της Διακαινησίμου στέκεται σαν μία γέφυρα μυσταγωγική μέσα στο ανέσπερο φως της Αναστάσεως. Δεν είναι απλώς μία ημέρα μέσα στην λαμπροφόρο εβδομάδα· είναι η αποκάλυψη εκείνης της βαθιάς καταπαύσεως, του «σαββατισμού», όπου η ψυχή, αφού περάσει από τον Σταυρό και την Ανάσταση, εισέρχεται στην ειρήνη του Θεού.Η Εκκλησία μας, μέσα από την εμπειρία των Αγίων, μας δείχνει ότι αυτή η πορεία δεν είναι θεωρία, αλλά βίωμα. Και σε κάθε εποχή το Άγιο Πνεύμα αναδεικνύει μορφές που γίνονται οδηγοί προς αυτήν την εσωτερική Ανάσταση. Έτσι, όπως άλλοτε οι μεγάλοι Πατέρες, έτσι και στον 18ο αιώνα αναδείχθηκαν οι λεγόμενοι Κολλυβάδες Πατέρες, όχι ως ένα απλό κίνημα, αλλά ως μία πνευματική αναγέννηση, μία επιστροφή στην καρδιά της Εκκλησίας.Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν φωτεινές μορφές: ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ο βαθύς γνώστης της νηπτικής παραδόσεως και συγγραφέας ψυχοσωτήριων έργων· ο άγιος Μακάριος ο Νοταράς, επίσκοπος Κορίνθου, ο οποίος με πατρική καρδιά καθοδηγούσε ψυχές προς την μετάνοια και την ευχαριστιακή ζωή· ο άγιος Αθανάσιος ο Πάριος, αγωνιστής της πίστεως και διδάσκαλος του Γένους· αλλά και άλλες σημαντικές μορφές, όπως ο ιεροδιάκονος Νεόφυτος ο Καυσοκαλυβίτης,Αγιος Νεκτάριος,Αγος Κοσμάς ο Αιτωλός,'Αγιος Νικολάος Πλανάς, ο Αγάπιος ο Κύπριος, ο Ιάκωβος ο Πελοποννήσιος, ο Διονύσιος ο Σιατιστεύς, και τόσοι άλλοι αφανείς ασκητές.

Αυτοί οι Πατέρες δεν αγωνίστηκαν απλώς για μία «λεπτομέρεια», όπως φάνηκε εξωτερικά με το ζήτημα των μνημοσύνων. Αγωνίστηκαν για να διαφυλάξουν το ήθος της Αναστάσεως μέσα στην Εκκλησία. Γνώριζαν ότι η Κυριακή είναι η ημέρα της Βασιλείας, της χαράς, της νίκης κατά του θανάτου· και ότι το Σάββατο, ως ημέρα μνήμης των κεκοιμημένων, φέρει το μυστήριο της αναμονής, της ελπίδας, της προσδοκίας της κοινής Αναστάσεως.Έτσι, το Σάββατο γίνεται θεολογικά τόπος συναντήσεως δύο πραγματικοτήτων: του θανάτου και της ζωής. Και μέσα σε αυτό το μυστήριο καλείται ο άνθρωπος να εισέλθει όχι διανοητικά, αλλά υπαρξιακά.Οι Κολλυβάδες Πατέρες μάς υπενθυμίζουν ότι η Ανάσταση δεν βιώνεται εξωτερικά, αλλά εσωτερικά. Ότι το κέντρο της πνευματικής ζωής είναι η καρδιά. Εκεί όπου ο άνθρωπος συναντά τον Θεό, εκεί όπου ενεργεί η Χάρη, εκεί όπου συντελείται η αληθινή μεταμόρφωση.Γι’ αυτό και επέμεναν στην συχνή Θεία Κοινωνία, όχι ως τυπική πράξη, αλλά ως ένωση με τον Αναστάντα Χριστό. Επέμεναν στην εξομολόγηση, στην κάθαρση της καρδιάς, στην νοερά προσευχή – την αδιάλειπτη επίκληση του ονόματος του Ιησού. Εκεί όπου ο νους κατέρχεται στην καρδιά και ο άνθρωπος γίνεται ολόκληρος προσευχή.

Αδελφοί μου, και σήμερα υπάρχει ο ίδιος κίνδυνος: να ζούμε μία πίστη εξωτερική, διανοητική, χωρίς εμπειρία. Να μιλούμε για την παράδοση, αλλά να μην την ζούμε. Να γνωρίζουμε τον Θεό με το μυαλό, αλλά να μην Τον συναντούμε με την καρδιά.Όμως η Ανάσταση του Χριστού μάς καλεί σε κάτι πολύ βαθύτερο: σε μία νέα ύπαρξη.Μας καλεί να περάσουμε από τον θόρυβο στη σιωπή, από την επιφάνεια στο βάθος, από τον τύπο στην ουσία. Να αφήσουμε τον εαυτό μας να φωτισθεί από το φως της Χάριτος.Τότε το Σάββατο της ψυχής μας γίνεται αληθινός «σαββατισμός». Τότε βρίσκουμε την ειρήνη που δεν εξαρτάται από τις περιστάσεις. Τότε η Ανάσταση δεν είναι απλώς μία εορτή, αλλά τρόπος υπάρξεως.

Και τότε ακόμη και ο θάνατος μεταμορφώνεται. Δεν είναι πλέον σκοτάδι, αλλά προσδοκία. Δεν είναι τέλος, αλλά πέρασμα προς την ζωή.Ας παρακαλέσουμε λοιπόν τον Αναστάντα Χριστό, διά πρεσβειών των αγίων αυτών Πατέρων –του Νικοδήμου, του Μακαρίου, του Αθανασίου και όλων των Κολλυβάδων– να μας χαρίσει καρδία καθαρή, καρδία ζώσα, καρδία που να γίνεται τόπος Αναστάσεως.Ώστε και εμείς, μέσα στην ταραχή του κόσμου, να βαδίσουμε αβρόχοις ποσί την θάλασσα των πειρασμών και να φθάσουμε στο λιμάνι της όντως ζωής, εκεί όπου ο Χριστός χαρίζει αιώνια ανάπαυση και ανεκλάλητη χαρά.

Δ.Τ.Θ