Αδελφοί μου αγαπητοί, διανύοντας την ευλογημένη πορεία της Μεγάλη Τεσσαρακοστή, φθάνουμε στην Δ΄ Κυριακή, όπου η Εκκλησία προβάλλει ενώπιόν μας τον άγιο Ιωάννη της Κλίμακος και το έργο του, την «Κλίμακα». Δεν πρόκειται απλώς για μία τιμητική μνήμη, αλλά για μία βαθιά πνευματική υπενθύμιση· διότι βρισκόμαστε στο μέσον του αγώνα, εκεί όπου ο άνθρωπος είτε κουράζεται είτε απογοητεύεται είτε αρχίζει να παρερμηνεύει την ίδια την πνευματική ζωή. Και τότε η Εκκλησία έρχεται να μας διδάξει ότι η σχέση με τον Θεό δεν είναι ένα στιγμιαίο γεγονός, αλλά μία πορεία, μία άνοδος, μία κλίμακα.

Η Κλίμακα δεν είναι ένα ηθικολογικό σύστημα ούτε ένας κατάλογος εντολών, αλλά η καταγραφή της εμπειρίας της ανθρώπινης καρδιάς που αγωνίζεται να σχετισθεί αληθινά με τον Θεό. Τα τριάντα σκαλοπάτια της δεν είναι εξωτερικά κατορθώματα, αλλά εσωτερικές μεταμορφώσεις. Ο άνθρωπος ξεκινά από τα πρώτα και αναγκαία, την αποταγή από ό,τι τον κρατά δεμένο, τη μετάνοια, την υπακοή, και προχωρά σε βαθύτερες καταστάσεις, όπως η πραότητα, η ταπείνωση, η διάκριση και η καθαρότητα της καρδιάς, για να φθάσει τελικά στην κορυφή, που είναι η αγάπη. Όμως αυτή η πορεία δεν αφορά μόνο τους μοναχούς της ερήμου· αφορά τον κάθε άνθρωπο, γιατί δεν περιγράφει έναν τόπο, αλλά την ίδια την καρδιά. Η αποταγή γίνεται απομάκρυνση από τον εγωισμό, η υπακοή γίνεται ταπείνωση του ιδίου θελήματος, η ησυχία γίνεται εσωτερική ειρήνη μέσα στον θόρυβο του κόσμου, και η ταπείνωση γίνεται αλήθεια για τον εαυτό μας.Έτσι, η Κλίμακα φανερώνεται ως ένας ουσιαστικός τρόπος καλλιέργειας της σχέσεως με τον Θεό. Διότι πολλές φορές περιορίζουμε τη σχέση αυτή σε εξωτερικές πράξεις, σε νηστείες και τυπικές υποχρεώσεις, οι οποίες ασφαλώς έχουν αξία, αλλά δεν αποτελούν τον σκοπό. Ο σκοπός είναι η μεταμόρφωση της καρδιάς. Δεν αρκεί να πράττω κάτι για τον Θεό· χρειάζεται να αλλάζω ενώπιον Του. Και αυτή η αλλαγή δεν γίνεται απότομα, αλλά σταδιακά, μέσα από μικρά και ταπεινά βήματα, σαν την άνοδο μιας κλίμακας, όπου ο άνθρωπος άλλοτε προχωρά και άλλοτε σκοντάφτει, αλλά δεν παύει να αγωνίζεται.

Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται και ο μεγάλος πειρασμός της Σαρακοστής, να μετατρέψουμε την πνευματική ζωή σε μια «δίαιτα», σε μια μέτρηση επιδόσεων, όπου υπολογίζουμε πόσο νηστέψαμε ή πόσο προσευχηθήκαμε. Και τότε εύκολα πέφτουμε είτε στην υπερηφάνεια είτε στην απογοήτευση. Ο Ιωάννης της Κλίμακος μάς ελευθερώνει από αυτή την πλάνη, δείχνοντάς μας ότι η άνοδος δεν είναι επίδειξη αρετής, αλλά κίνηση αγάπης· δεν είναι απόδειξη αξίας, αλλά απάντηση σε μία σχέση. Κάθε σκαλοπάτι είναι ένα «ναι» στον Θεό, ένα «ναι» στην αλήθεια, στην ταπείνωση, στη συγχώρεση, στην εμπιστοσύνη.Γι’ αυτό και η Εκκλησία τοποθετεί τη μνήμη του αγίου στο μέσον της Σαρακοστής, για να μας ενισχύσει και να μας υπενθυμίσει ότι ο δρόμος συνεχίζεται. Δεν έχουμε φθάσει, αλλά ούτε και χαθήκαμε. Η πορεία προς το Πάσχα δεν είναι ευθεία γραμμή, αλλά κλίμακα, και μάλιστα μία κλίμακα στην οποία δεν ανεβαίνει μόνο ο άνθρωπος προς τον Θεό, αλλά και ο Θεός κατέρχεται προς τον άνθρωπο. Διότι κάθε βήμα της ανόδου μας είναι συγχρόνως καρπός της θείας χάριτος. Γι’ αυτό δεν απελπιζόμαστε από τις πτώσεις μας, αλλά ούτε και επαναπαυόμαστε στις μικρές μας προόδους.

Αν, λοιπόν, θέλουμε να κρατήσουμε κάτι πρακτικό από αυτή την ημέρα, είναι τούτο: να μην επιδιώκουμε να ανέβουμε όλη την κλίμακα, αλλά να ανεβαίνουμε το επόμενο σκαλοπάτι. Σήμερα ίσως αυτό σημαίνει να συγκρατήσουμε έναν σκληρό λόγο, αύριο να συγχωρήσουμε έναν άνθρωπο, και μεθαύριο να προσευχηθούμε με λίγη περισσότερη αλήθεια. Έτσι οικοδομείται η σχέση με τον Θεό, όχι με μεγάλα λόγια, αλλά με μικρές και πιστές κινήσεις της καρδιάς.Και τότε η Σαρακοστή παύει να είναι μια περίοδος εξωτερικής εγκράτειας και γίνεται πορεία εσωτερικής αναστάσεως. Δεν οδηγεί σε μια ηθική επιτυχία, αλλά σε μία συνάντηση, στη συνάντηση με τον Αναστάντα Χριστό. Ας συνεχίσουμε, λοιπόν, αυτόν τον δρόμο με ταπείνωση, υπομονή και ελπίδα, έχοντας πάντοτε μέσα μας τη βεβαιότητα ότι η Κλίμακα δεν είναι ο δρόμος των τελείων, αλλά ο δρόμος εκείνων που αγωνίζονται, πέφτουν, σηκώνονται και πορεύονται προς την αγάπη.

Δ.Τ.Θ