Η φετινή σύμπτωση της Καθαράς Δευτέρας με τη μνήμη του Αγίου Πολυκάρπου δεν είναι απλώς ημερολογιακή. Είναι μία σιωπηλή πρόσκληση σε βάθος. Την ημέρα που αρχίζουμε την άσκηση, η Εκκλησία μας προβάλλει έναν άνθρωπο που έζησε ολόκληρη τη ζωή του ως άσκηση πιστότητας.Η Εκκλησία, την ημέρα που ανοίγει το στάδιο των αρετών, μας προβάλλει έναν επίσκοπο που διήνυσε ολόκληρη τη ζωή του ως Μεγάλη Τεσσαρακοστή και την ολοκλήρωσε ως Πάσχα μαρτυρίου.

Η Καθαρά Δευτέρα δεν είναι απλώς αρχή νηστείας· είναι απόφαση πιστότητας. Είναι η ημέρα που καλούμαστε να επιλέξουμε σε ποιον ανήκουμε. Και ο Πολύκαρπος, μαθητής του Αποστόλου και Ευαγγελίστή Ιωάννη και συνοδοιπόρος του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου, έζησε αυτήν την επιλογή μέχρι τέλους. Δεν παρέλαβε απλώς μία διδασκαλία· παρέλαβε εμπειρία προσώπου. Γνώρισε τον Χριστό διά των Αποστόλων και παρέμεινε «ἐν τῇ ἀποστολικῇ παραδόσει» όχι ως ιδεολογία, αλλά ως ζωή.Στη Σμύρνη, ως διάδοχος του Αγίου Βουκόλου, έγινε ζωντανός κρίκος της αποστολικής αλυσίδας. Και όταν συνάντησε τον αιρεσιάρχη Μαρκίωνα, δεν διαπραγματεύτηκε την αλήθεια. Η αυστηρή του φράση δεν γεννήθηκε από φανατισμό, αλλά από ποιμαντική ευθύνη. Η αγάπη του ποιμένα δεν είναι αδιάφορη· προστατεύει το ποίμνιο από την πλάνη.

Όμως το πιο συγκλονιστικό μάθημα του Αγίου για εμάς σήμερα βρίσκεται στην ομολογία του μπροστά στον ανθύπατο. «Ὀγδοήκοντα καὶ ἕξ ἔτη αὐτῷ δουλεύω, καὶ οὐδέν με ἠδίκησεν· πῶς δύναμαι βλασφημῆσαι τὸν Βασιλέα μου;» Η Καθαρά Δευτέρα θέτει ακριβώς αυτό το ερώτημα: Πόσα χρόνια υπηρετούμε τον Χριστό; Και αν Τον υπηρετούμε, ποια είναι η ποιότητα αυτής της διακονίας;Η νηστεία που αρχίζει σήμερα δεν είναι διατροφική μεταβολή· είναι μαρτυρία πίστεως. Ο Πολύκαρπος δεν κάηκε απλώς στη φωτιά· προσφέρθηκε ως «θυσία πίων και προσδεκτή». Η προσευχή του μπροστά στην πυρά θυμίζει ευχαριστιακή αναφορά. Το μαρτύριό του γίνεται Λειτουργία. Η φωτιά σχηματίζει καμάρα γύρω του, σαν ιερό βήμα, και ο ίδιος στέκεται ως προσφορά στον Θεό.

Σήμερα αρχίζουμε νηστεία. Αν όμως δεν νηστεύσει ο λογισμός, αν δεν ταπεινωθεί ο εγωισμός, αν δεν καθαριστεί η μνήμη από πικρίες, η άσκηση μένει εξωτερική. Ο Πολύκαρπος κάηκε εξωτερικά, αλλά εσωτερικά ήταν ήδη καθαρός. Η φωτιά δεν άγγιξε την καρδιά του, γιατί η καρδιά του ανήκε εξ ολοκλήρου στον Χριστό.Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι σχολείο μνήμης Θεού. Να μάθουμε να θυμόμαστε τον Χριστό μέσα στην ημέρα. Να επαναφέρουμε τον νου όταν διασκορπίζεται. Να λέμε μία μικρή ευχή με ταπείνωση. Να δεχόμαστε την αδικία χωρίς ταραχή. Αυτά είναι τα κρυφά μαρτύρια της εποχής μας.Ο Άγιος δεν έγινε μάρτυρας σε μία στιγμή· έγινε μάρτυρας σε μία ζωή. Η σταθερότητα της καρδιάς του μπροστά στην πυρά ήταν καρπός μακράς υπομονής, προσευχής, σιωπής. Η καθαρότητα δεν είναι γεγονός μιας ημέρας· είναι πορεία.

Ας αρχίσουμε, λοιπόν, ήσυχα.
Χωρίς μεγάλες υποσχέσεις.
Χωρίς υπερηφάνεια για την άσκησή μας.
Με λίγη περισσότερη προσοχή στον εαυτό μας.
Με περισσότερη επιείκεια προς τους άλλους.

Και αν κάποτε η καρδιά μας φοβηθεί, ας θυμηθούμε τον γέροντα επίσκοπο που στεκόταν γαλήνιος μέσα στη φωτιά. Όχι γιατί ήταν δυνατός από μόνος του, αλλά γιατί είχε μάθει να στηρίζεται στον Χριστό.

Η Καθαρά Δευτέρα είναι αρχή επιστροφής.
Ας γίνει αρχή ησυχίας.
Αρχή ταπεινώσεως.
Αρχή μνήμης Θεού.

Και τότε η Σαρακοστή δεν θα είναι βάρος, αλλά δρόμος φωτός.

Δ.Τ.Θ