Η Δ΄ Κυριακή του Τριωδίου, η Κυριακή της Τυρινής, μας στέκει ενώπιον της πύλης του Παραδείσου. Δεν είναι απλώς μια ανάμνηση της εκδίωξης των πρωτοπλάστων· είναι ένας καθρέπτης της δικής μας υπάρξεως. Ο Αδάμ και η Εύα κάθονται έξω από τον κήπο της τρυφής, και μαζί τους κάθε άνθρωπος που γεύθηκε τη χαρά της κοινωνίας με τον Θεό και την έχασε μέσα από την αυτονόμηση και την εγωκεντρική του επιλογή.Η Εκκλησία, με σοφία πνευματική, δεν μας αφήνει να σταθούμε μόνο στο δράμα. Μας δίνει ταυτόχρονα το ευαγγελικό ανάγνωσμα της συγγνώμης, της νηστείας και του αληθινού θησαυρού. «Ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρός ὑμῶν, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία ὑμῶν» (Ματθ. στ΄ 21). Να, λοιπόν, το κλειδί της επιστροφής: η μετατόπιση της καρδιάς.

Ο Αδάμ θρηνεί, αλλά δεν μετανοεί. Κλαίει για την απώλεια της ευμάρειας, όχι για τη ρήξη της σχέσης. Και εδώ βρίσκεται το λεπτό σημείο που αγγίζει και τη δική μας εποχή. Πόσες φορές θλιβόμαστε όχι γιατί απομακρυνθήκαμε από τον Θεό, αλλά γιατί χάσαμε μια βολή, μια ασφάλεια, μια επιτυχία; Πόσες φορές η λύπη μας είναι ωφελιμιστική και όχι καρπός συντετριμμένης καρδιάς;Η Μεγάλη Σαρακοστή που ανοίγεται μπροστά μας δεν είναι περίοδος ηθικής αυστηρότητας ούτε μια εξωτερική αλλαγή διατροφικών συνηθειών. Είναι η ευκαιρία να κάνουμε αυτό που δεν έκαναν οι πρωτόπλαστοι εκείνη την κρίσιμη στιγμή: να πούμε «ἥμαρτον». Να στραφούμε προς τον Θεό όχι με διαμαρτυρία, αλλά με ταπείνωση. Όχι με παράπονο, αλλά με εμπιστοσύνη.Ο Χριστός, στο ευαγγελικό ανάγνωσμα, μας αποκαλύπτει τρεις δρόμους επιστροφής: συγγνώμη, νηστεία, θησαυρός εν ουρανώ.

Η συγγνώμη είναι η διάρρηξη του φαύλου κύκλου της πτώσεως. Αν ο Αδάμ κατηγόρησε την Εύα και η Εύα τον όφι, η Σαρακοστή μας καλεί να πάψουμε να μεταθέτουμε ευθύνες. «Ἐὰν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις… ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ Πατήρ ὑμῶν». Δεν υπάρχει επιστροφή στον Παράδεισο χωρίς συμφιλίωση. Η συγχώρηση είναι η πρώτη ρωγμή στο τείχος που υψώθηκε με την πτώση.Η νηστεία δεν είναι σκυθρωπό προσωπείο. Δεν είναι επίδειξη πνευματικότητας. Είναι μυστική άσκηση ελευθερίας. Στον σύγχρονο άνθρωπο, που βομβαρδίζεται από καταναλωτισμό, πληροφορία και αδιάκοπη επιθυμία, η νηστεία γίνεται πράξη αντίστασης. Μας μαθαίνει ότι δεν είμαστε δούλοι της ανάγκης. Ότι μπορούμε να ζούμε με λιγότερα για να αγαπάμε περισσότερο. Ότι η καρδιά μας δεν γεμίζει με ύλη, αλλά με χάρη.

Και τέλος, ο θησαυρός. Η εποχή μας μάς εκπαιδεύει να θησαυρίζουμε στη γη: τίτλους, εικόνες, επιρροή, ψηφιακή αναγνώριση. Όμως όλα αυτά υπόκεινται σε «σὴν καὶ βρῶσιν». Η Σαρακοστή μάς υπενθυμίζει πως αληθινός θησαυρός είναι ό,τι μεταφέρεται στην αιωνιότητα: η αγάπη, η ελεημοσύνη, η προσευχή, η ταπείνωση. Εκεί μετακινείται η καρδιά, εκεί θεραπεύεται το χάσμα.Η έξωση από τον Παράδεισο δεν είναι η τελευταία λέξη της ιστορίας. Η Εκκλησία δεν στέκει μόνο μπροστά στην πύλη με τα χερουβίμ· βαδίζει προς τον Γολγοθά και τον κενό Τάφο. Εκεί όπου ο νέος Αδάμ, ο Χριστός, ανοίγει ξανά τον Παράδεισο. Η Σαρακοστή είναι πορεία από τον θρήνο στην Ανάσταση, από τη συντριβή στη χαρά.

Στη λειτουργική ζωή αυτό βιώνεται βαθιά. Οι κατανυκτικοί εσπερινοί, η ευχή του Αγίου Εφραίμ, η σιωπή, τα «Κύριε ελέησον» που ανεβαίνουν σαν ανάσα καρδιάς, δεν είναι τελετουργική επανάληψη· είναι πνευματική άσκηση επιστροφής. Κάθε μετάνοια που ακουμπά στο έδαφος είναι μια μικρή ανατροπή της πτώσεως. Κάθε δάκρυ μετανοίας είναι σπόρος Αναστάσεως.Η προοπτική, λοιπόν, δεν είναι σκοτεινή. Δεν καλούμαστε να ζήσουμε μια περίοδο καταπίεσης, αλλά μια άνοιξη εσωτερική. Ο Αδάμ έκλαψε έξω από τον Παράδεισο. Εμείς καλούμαστε να κλάψουμε μέσα στην Εκκλησία, για να ακούσουμε ήδη από τώρα τον ψίθυρο της Αναστάσεως.

Ας μπούμε, λοιπόν, στη Σαρακοστή με θάρρος. Όχι φοβούμενοι την αυστηρότητα, αλλά ποθώντας την επιστροφή. Ας συγχωρήσουμε για να συγχωρηθούμε. Ας νηστέψουμε για να ελευθερωθούμε. Ας μετακινήσουμε τον θησαυρό μας για να μετακινηθεί η καρδιά μας.Και τότε η πύλη που φάνταζε κλειστή θα γίνει διάβαση φωτός. Διότι ο Θεός δεν θέλει τον άνθρωπο εξόριστο, αλλά αναστημένο. Και η Σαρακοστή δεν είναι τέλος· είναι αρχή πορείας προς το «Χριστός Ανέστη», που ήδη προγεύεται η καρδιά εκείνου που μετανοεί αληθινά.

Δ.Τ.Θ