Μετά την κατανυκτική Παράκληση προς τον Οσιομάρτυρα Άγιο Νικόλαο, η καρδιά μας παραμένει σε μια γλυκιά πνευματική εγρήγορση. Οι ύμνοι που ακούστηκαν δεν ήταν απλώς λόγια ποιητικά· ήταν θεολογία βιωμένη, ήταν εμπειρία Εκκλησίας, ήταν κραυγή πίστεως και ταυτόχρονα εξομολόγηση αδυναμίας. Ο Παρακλητικός Κανόνας είναι ένας πνευματικός καθρέπτης· μέσα του βλέπουμε και το πρόσωπο του Αγίου, αλλά και το δικό μας πρόσωπο.Από τον πρώτο κιόλας στίχο η Εκκλησία μάς εισάγει σε μια αλήθεια ρεαλιστική:

«Νικήσας δολίου τάς μηχανάς…».Υπάρχει δόλος. Υπάρχει πνευματικός πόλεμος. Υπάρχουν «ἐπινοήσεις καθ’ ἡμῶν». Η Ορθόδοξη πίστη δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα ούτε αγνοεί την ύπαρξη του κακού. Ο διάβολος δεν παρουσιάζεται ως μυθολογικό σύμβολο, αλλά ως προσωπική πονηρή δύναμη που εργάζεται μέσω λογισμών, παθών, απογοητεύσεως, διχασμού. Και όμως, η πρώτη λέξη του ύμνου είναι «Νικήσας». Η νίκη προηγείται του φόβου. Η χάρη προηγείται της απειλής.Ο Άγιος Νικόλαος νίκησε. Όχι γιατί δεν δοκιμάστηκε, αλλά γιατί δεν συμβιβάστηκε. Όχι γιατί δεν φοβήθηκε, αλλά γιατί εμπιστεύθηκε. Η ζωή του στα Βούνενα, η άσκηση, η απομόνωση, ο αγώνας κατά των παθών, και τέλος το μαρτύριο, δείχνουν έναν άνθρωπο που επέλεξε να σταθεί με συνέπεια απέναντι στον Θεό. Και εδώ φανερώνεται η πρώτη μεγάλη θεολογική αλήθεια του Κανόνος: η αγιότητα είναι καρπός συνεργείας. Ο άνθρωπος αγωνίζεται· ο Θεός ενεργεί. Ο άνθρωπος ταπεινώνεται· η Χάρη ανυψώνει. «Καθάρας τό σῶμα καί τήν ψυχήν τῇ τοῦ Πνεύματος δωρεᾷ». Δεν καθαρίζεται μόνος του· καθαρίζεται διά της δωρεάς.Και αυτό μάς αφορά άμεσα. Συχνά απογοητευόμαστε από τις πτώσεις μας. Νομίζουμε ότι η αμαρτία μάς αποκλείει οριστικά από τον Θεό. Ο Κανόνας όμως μάς διδάσκει ότι η μετάνοια ανοίγει δρόμο στη Χάρη. Ο Άγιος δεν ήταν αναμάρτητος από τη φύση του· ήταν άνθρωπος που αγωνίστηκε και αγιάστηκε. Αυτό είναι παρηγοριά και πρόσκληση μαζί.

Ένα δεύτερο κεντρικό θέμα του Κανόνος είναι η θεραπεία. «Ιάματα βλύζει ποταμηδόν ἡ θεία σου Θήκη». Η εικόνα είναι συγκλονιστική: ποταμός ιαμάτων. Δεν στάζει· ρέει. Δεν δίδεται με φειδώ· προσφέρεται πλουσίως. Η Εκκλησία τιμά τα ιερά λείψανα όχι από συναισθηματισμό, αλλά γιατί πιστεύει βαθιά στην ενότητα σώματος και ψυχής. Το σώμα του Αγίου, που έγινε όργανο αγώνος και ναός Πνεύματος Αγίου, δεν παύει να είναι φορέας χάριτος.

Στην εποχή μας, όπου το σώμα άλλοτε θεοποιείται και άλλοτε περιφρονείται, η Εκκλησία προτείνει μια άλλη οδό: τον αγιασμό του σώματος. Ο Άγιος δεν μισεί το σώμα· το αγιάζει. Και γι’ αυτό γίνεται «ιατρείον ἀδάπανον». Θεραπεύει όχι μόνο ασθένειες σωματικές, αλλά και «νοῦν ἀλάστορα», νου σκοτισμένο. Πόσοι άνθρωποι σήμερα βασανίζονται από σύγχυση, άγχος, πνευματική κόπωση! Ο Κανόνας μάς καλεί να δούμε την Εκκλησία ως τόπο θεραπείας. Όχι απλώς ως χώρο τελετών, αλλά ως εργαστήριο μεταμορφώσεως.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το αίτημα της καθάρσεως: «Υσσώπῳ μετανοίας τήν ρυπωθείσαν καρδίαν μου κάθαρον». Ο υσσώπος στην Παλαιά Διαθήκη ήταν σύμβολο καθαρμού. Εδώ γίνεται σύμβολο μετανοίας. Δεν ζητούμε απλώς θαύμα εξωτερικό· ζητούμε εσωτερική ανακαίνιση. Ο μεγαλύτερος εχθρός μας δεν είναι οι εξωτερικές δυσκολίες, αλλά η ακαθαρσία της καρδιάς. Από εκεί ξεκινούν όλα.

Ο Άγιος ονομάζεται «Οσιομάρτυς». Αυτή η λέξη είναι ολόκληρη θεολογία. Όσιος σημαίνει ασκητής· μάρτυς σημαίνει ομολογητής μέχρι θανάτου. Πρώτα άσκηση, έπειτα μαρτύριο. Πρώτα νίκη κατά των παθών, έπειτα νίκη κατά του φόβου του θανάτου. Το μήνυμα για εμάς είναι σαφές: δεν μπορούμε να μαρτυρήσουμε τον Χριστό στον κόσμο, αν δεν Τον έχουμε πρώτα ενθρονίσει στην καρδιά μας. Και η ενθρόνιση αυτή γίνεται με μικρές καθημερινές σταυρώσεις: με συγχώρηση, με υπομονή, με εγκράτεια, με προσευχή.

Ο Κανόνας μιλά και για ειρήνη: «Ἐν εἰρήνῃ κυβέρνησον ἡμᾶς». Η ειρήνη δεν είναι απλώς απουσία ταραχής. Είναι καρπός συμφιλιώσεως με τον Θεό. Όταν ο άνθρωπος ζει διχασμένος εσωτερικά, δεν μπορεί να ειρηνεύσει ούτε με τους άλλους. Ο Άγιος, ως μέλος της Εκκλησίας θριαμβεύουσας, πρεσβεύει για να μας δοθεί αυτή η εσωτερική ειρήνη. Και η ειρήνη αυτή είναι μαρτυρία στον κόσμο.

Σε κάθε ωδή ακούσαμε και το Θεοτοκίον. Αυτό δεν είναι απλή υμνολογική συνήθεια. Είναι υπενθύμιση ότι όλη η αγιότητα έχει ρίζα στη σάρκωση του Λόγου. «Η τέξασα Λόγον τόν τοῦ Θεοῦ…». Χωρίς την Παναγία δεν υπάρχει ενανθρώπηση· χωρίς ενανθρώπηση δεν υπάρχει θέωση· χωρίς θέωση δεν υπάρχουν Άγιοι. Ο Άγιος Νικόλαος είναι καρπός της θείας οικονομίας. Και εμείς καλούμαστε να γίνουμε, κατά χάριν, αυτό που ο Χριστός έγινε κατά φύσιν: υιοί Θεού.

Αδελφοί μου,

Η Παράκληση δεν είναι μαγική επίκληση για να λυθούν προβλήματα. Είναι σχολείο πίστεως. Είναι υπενθύμιση ότι η ζωή είναι αγώνας, αλλά και βεβαιότητα ότι ο αγώνας έχει νόημα. Είναι κλήση σε μετάνοια, αλλά και διαβεβαίωση ότι η χάρη είναι πλουσία.

Ας αναρωτηθούμε:Ποιες είναι οι «μηχανές» που μάς πολεμούν;Ποια πάθη χρειάζονται νέκρωση;Πόση εμπιστοσύνη έχουμε στη χάρη του Θεού;

Ο Άγιος έγινε «ἄστρον φαεινόν». Το άστρο φωτίζει μέσα στη νύχτα. Δεν καταργεί τη νύχτα· τη διαπερνά. Και ίσως η εποχή μας να είναι μια νύχτα πνευματική. Αλλά μέσα σε αυτή τη νύχτα οι Άγιοι λάμπουν ως σημεία ελπίδος. Μας δείχνουν ότι ο άνθρωπος μπορεί να νικήσει, μπορεί να αγιαστεί, μπορεί να μεταμορφωθεί.

Ας φύγουμε λοιπόν απόψε με τρία πράγματα στην καρδιά μας:πίστη στον ζώντα Θεό,διάθεση ειλικρινούς μετανοίας,και απόφαση αγώνος.Και τότε, με τις πρεσβείες του Οσιομάρτυρος Νικολάου, ο Κύριος θα χαρίζει όχι μόνο πρόσκαιρη ανακούφιση, αλλά μόνιμη αλλοίωση της υπάρξεώς μας· θα χαρίζει ειρήνη, καθαρότητα καρδιάς, ρώμη πνευματική και τελικώς την χαρά της Βασιλείας Του.

Δημ.Τζαφέρης Θεολόγος

Λαμπάδάριος Ιερού Ναού μας