Το Ψυχοσάββατο δεν τελειώνει στο κοιμητήριο. Ολοκληρώνεται στο Άγιο Ποτήριο.

Όχι, δεν είναι φοβερό που σου κάνανε παρατήρηση ή που σε πρόσβαλαν ή που σε έβρισαν ή που σε απαξίωσαν.Φοβερό είναι που εσύ δεν μπορείς να το ξεχάσεις, που δεν μπορείς να συγχωρέσεις, που δεν μπορείς να ταπεινωθείς. π. Παύλος Παπαδόπουλος

Ιερές Ακολουθίες του μήνα

Αρχική » Επίκαιρα κείμενα

Στεκόμαστε σήμερα μέσα στη Θεία Λειτουργία ενός Ψυχοσάββατου. Η Εκκλησία δεν μας καλεί απλώς να θυμηθούμε· μας καλεί να κοινωνήσουμε. Να κοινωνήσουμε μνήμης, αγάπης, ελπίδας και Αναστάσεως.Το Ψυχοσάββατο δεν είναι ημέρα πένθους χωρίς προοπτική. Είναι ημέρα μνήμης φωτισμένης από το ανέσπερο φως του Χριστού. Γιατί η Εκκλησία δεν γνωρίζει «νεκρούς»· γνωρίζει «κεκοιμημένους». Και ο ύπνος προϋποθέτει αφύπνιση.Στη Θεία Λειτουργία σήμερα καταργείται το τείχος που νομίζουμε πως χωρίζει τον κόσμο τούτο από τον κόσμο τον άλλον. Όταν ο ιερεύς μνημονεύει «ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῶν ψυχῶν τῶν κεκοιμημένων δούλων τοῦ Θεοῦ», δεν πρόκειται για μια τυπική αναφορά. Είναι πράξη αγάπης που διαπερνά τον χρόνο. Είναι η καρδιά της Εκκλησίας που χτυπά και για εκείνους που δεν βλέπουμε.Γιατί η Θεία Λειτουργία είναι το μυστήριο της ενότητας. Ενώνει ουρανό και γη. Ζώντας και κεκοιμημένους. Παρελθόν, παρόν και μέλλον. Στο Άγιο Ποτήριο δεν υπάρχει διάσπαση· υπάρχει κοινωνία.Σήμερα φέρνουμε ονόματα. Ονόματα που αγαπήσαμε. Πρόσωπα που μας γέννησαν, μας ανέθρεψαν, μας πόνεσαν ή μας ευλόγησαν. Τα φέρνουμε όχι ως ανάμνηση συναισθηματική, αλλά ως ζωντανή σχέση. Διότι η αγάπη δεν πεθαίνει. «Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει».Και αν ο θάνατος πονά, είναι γιατί πλαστήκαμε για την αιωνιότητα. Ο θάνατος είναι ξένος στην φύση μας. Είναι ρήγμα. Είναι πληγή. Αλλά μέσα στη Θεία Λειτουργία, η πληγή αγγίζεται από τον Αναστάντα.

Ο Χριστός δεν μας έδωσε μια φιλοσοφία περί αθανασίας. Κατέβηκε στον Άδη. Γεύθηκε τον θάνατο. Έσπασε τα δεσμά. «Θανάτω θάνατον πατήσας». Το Ψυχοσάββατο είναι ο απόηχος αυτής της νίκης.Όταν κοινωνούμε το Σώμα και το Αίμα Του, κοινωνούμε Αναστάσεως. Και αυτή η κοινωνία δεν αφορά μόνο εμάς. Η Θεία Ευχαριστία προσφέρεται «ὑπὲρ πάντων καὶ διὰ πάντας». Η προσευχή της Εκκλησίας έχει κοσμική διάσταση. Αγκαλιάζει ακόμη και εκείνους που δεν έχουν κανέναν να τους μνημονεύσει.Πόσοι έφυγαν μόνοι; Πόσοι ξεχάστηκαν; Πόσοι δεν έχουν πια κάποιον να προφέρει το όνομά τους; Σήμερα η Εκκλησία γίνεται μητέρα όλων. Προσεύχεται «ὑπὲρ πάντων τῶν ἀπ᾽ αἰῶνος κεκοιμημένων». Και εκεί όπου η ανθρώπινη μνήμη σβήνει, η μνήμη του Θεού παραμένει αιώνια.

Αδελφοί μου,

Το Ψυχοσάββατο είναι και καθρέφτης. Μας θυμίζει τη δική μας πορεία. Δεν είναι απειλή. Είναι πρόσκληση εγρήγορσης. «Μνήμη θανάτου» στην παράδοση της Εκκλησίας δεν σημαίνει απελπισία· σημαίνει αλήθεια. Μας καλεί να ζήσουμε ουσιαστικά, να συγχωρήσουμε, να συμφιλιωθούμε, να αγαπήσουμε πριν να είναι αργά.Πόσα ανείπωτα λόγια κουβαλάμε για ανθρώπους που έφυγαν; Πόσες συγγνώμες δεν ειπώθηκαν; Πόσα «σ’ αγαπώ» έμειναν ανεκπλήρωτα; Το Ψυχοσάββατο μας μαθαίνει ότι η αγάπη πρέπει να προλαβαίνει τον θάνατο.

Και όμως — ακόμη κι αν δεν προλάβαμε — η Εκκλησία μάς διδάσκει ότι η προσευχή συνεχίζει τον διάλογο της αγάπης. Τίποτε δεν χάνεται μέσα στον Θεό.

Το κόλλυβο που προσφέρουμε είναι σύμβολο βαθύ. Ο σπόρος που πέφτει στη γη δεν χάνεται. Πεθαίνει για να καρποφορήσει. Έτσι και ο άνθρωπος. Ο θάνατος δεν είναι αφανισμός· είναι σπορά. «Σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ».Αλλά για να γίνει η μνήμη ελπίδα, χρειάζεται μετάνοια.Η Θεία Λειτουργία του Ψυχοσάββατου μας καλεί να σταθούμε ενώπιον του Θεού με ταπείνωση. Να πούμε: «Κύριε, ανάπαυσον τους δούλους Σου· αλλά ελέησε και εμένα τον αμαρτωλό». Διότι η προσευχή για τους κεκοιμημένους γίνεται και δική μας προετοιμασία.

Σήμερα, αν νιώθεις πόνο για κάποιον που έφυγε, άφησέ τον να γίνει προσευχή. Αν νιώθεις ενοχή, άφησέ την να γίνει μετάνοια. Αν νιώθεις κενό, γέμισέ το με Χριστό.

Μέσα στη Θεία Λειτουργία δεν είμαστε μόνοι. Πίσω από το ορατό εκκλησίασμα στέκει η θριαμβεύουσα Εκκλησία. Άγιοι, Μάρτυρες, Πατέρες, και οι δικοί μας άνθρωποι που κοιμήθηκαν με ελπίδα Αναστάσεως. Όλοι συνλειτουργούμε μυστικά γύρω από το Θυσιαστήριο. Και όταν στο τέλος ακούμε «Μετὰ φόβου Θεοῦ, πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε», τότε καταλαβαίνουμε ότι η απάντηση στον θάνατο δεν είναι ο φόβος. Είναι η κοινωνία. Η ζωή που μεταδίδεται.

Αδελφοί μου,

Το Ψυχοσάββατο δεν τελειώνει στο κοιμητήριο. Ολοκληρώνεται στο Άγιο Ποτήριο. Εκεί όπου ο θάνατος χάνει το τελευταίο του επιχείρημα.Ας φύγουμε σήμερα με τρία πράγματα στην καρδιά: Ευγνωμοσύνη για όσους μας χάρισε ο Θεός. Συγχώρεση για όσα δεν προλάβαμε. Ελπίδα ακλόνητη στην Ανάσταση. Διότι «ὁ Θεός οὐκ ἔστι Θεὸς νεκρῶν, ἀλλὰ ζώντων».

Και αν ζούμε εν Χριστώ, τότε και ο θάνατος γίνεται πέρασμα. Γίνεται Πάσχα. Αιωνία η μνήμη τους. Και η δική μας ζωή, ας γίνει προετοιμασία αιωνιότητας.

Δημ.Τζαφέρης Θεολόγος

Λαμαδάριος Ιερού μας Ναού