Στεκόμαστε στο κατώφλι της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Εκκλησία, σοφή παιδαγωγός, δεν μας καλεί να φύγουμε στην έρημο της Παλαιστίνης, όπως οι αρχαίοι ασκητές· μας καλεί όμως να κατεβούμε στην έρημο της καρδιάς μας. Να βρούμε εκεί την ησυχία που χάσαμε, τον Παράδεισο που εξορίσαμε με τις επιλογές μας, τον Θεό που σιωπηλά περιμένει.Η Κυριακή της Τυρινής μάς φέρνει ενώπιον του Αδάμ. Ο Αδάμ δεν έπεσε επειδή έφαγε έναν καρπό. Έπεσε επειδή θέλησε να αυτονομηθεί. Να γίνει «θεός» χωρίς τον Θεό. Η ρίζα της πτώσεως ήταν η κακή χρήση της ελευθερίας. Η ανυπακοή, η υπερηφάνεια, η αποκοπή από το θείο θέλημα.Και έτσι άρχισε η εξορία.Όμως η Σαρακοστή δεν είναι απλώς μνήμη της πτώσεως. Είναι πρόσκληση επιστροφής. Εκεί όπου ο Αδάμ δεν νήστεψε, καλούμαστε να νηστεύσουμε. Εκεί όπου δεν υπάκουσε, να υπακούσουμε. Εκεί όπου κατηγόρησε, να μετανοήσουμε. Διότι ο νέος Αδάμ, ο Χριστός, υπάκουσε μέχρι θανάτου· ανέβηκε στο Ξύλο του Σταυρού και άνοιξε πάλι τον Παράδεισο.Αυτό το άνοιγμα βιώνεται λειτουργικά μέσα στις κατανυκτικές ακολουθίες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.Στον πρώτο Κατανυκτικό Εσπερινό, την λεγόμενη Ακολουθία της Συγχωρήσεως, γονατίζουμε ο ένας μπροστά στον άλλον. Δεν είναι τυπικότητα. Είναι θεραπεία. Είναι το πρώτο βήμα επιστροφής. Δεν μπορείς να βαδίσεις προς τον Σταυρό κρατώντας μέσα σου μνησικακία. Η συγχώρηση είναι νηπτική πράξη· κόβει τον λογισμό, ταπεινώνει τον εγωισμό, ανοίγει χώρο στη χάρη.

Στο Μέγα Απόδειπνο ακούμε το «Μεθ’ ἡμῶν ὁ Θεός». Μέσα στο σκοτάδι της νύχτας, η Εκκλησία μας θυμίζει ότι δεν βαδίζουμε μόνοι. Η μετάνοια δεν είναι ψυχολογική αυτολύπηση· είναι συνάντηση με τον Ζώντα Θεό.Στις Προηγιασμένες Θείες Λειτουργίες, μέσα στη σιωπή και στο ημίφως, κοινωνούμε του Σώματος και του Αίματος του Κυρίου. Η νηστεία δεν είναι αυτοσκοπός· είναι προετοιμασία για κοινωνία. Δεν στερούμαστε για να αποδείξουμε κάτι· στερούμαστε για να χωρέσουμε τον Χριστό.

Η ευχή του Αγίου Εφραίμ, με τις μετάνοιες, γίνεται ρυθμός της ψυχής:«Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου…»Μαθαίνουμε να ζητούμε απαλλαγή από το πνεύμα της αργίας, της φιλαρχίας, της αργολογίας. Μαθαίνουμε να ποθούμε σωφροσύνη, ταπεινοφροσύνη, υπομονή, αγάπη. Αυτή είναι η εσωτερική άσκηση· ο αγώνας εναντίον των λογισμών.Το Ευαγγέλιο της ημέρας μάς καλεί σε τρία θεμέλια: συγχώρηση, νηστεία αληθινή, ελεημοσύνη κρυφή.Να συγχωρούμε «ἐκ καρδίας». Διότι όποιος δεν συγχωρεί, κλείνει την πόρτα της χάριτος στον εαυτό του.Να νηστεύουμε χωρίς υποκρισία. Όχι για να φαινόμαστε, αλλά για να θεραπευόμαστε. Η νηστεία δεν είναι διατροφικό πρόγραμμα· είναι αποκοπή του ιδίου θελήματος. Είναι εσωτερική σιωπή. Είναι εγκράτεια των αισθήσεων, φρούρηση του νου.Να ελεούμε. Ό,τι στερούμαστε, να γίνεται τροφή και παρηγοριά για τον αδελφό. Όπως διδάσκει ο Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, η νηστεία ολοκληρώνεται όταν η περίσσεια γίνεται αγάπη. Έτσι θησαυρίζουμε «ἐν οὐρανῷ». Όχι συσσωρεύοντας, αλλά προσφέροντας.

Η Σαρακοστή είναι στάδιο νηπτικό. Αγώνας αθόρυβος. Δεν ζητά εντυπωσιασμούς. Ζητά καθαρότητα καρδιάς. Σιωπή. Προσευχή καρδιακή. Λίγο φαγητό, λίγα λόγια, πολλή ταπείνωση.Είναι περίοδος χαρμολύπης. Λύπη για τις πληγές μας. Χαρά διότι ο Χριστός πορεύεται μαζί μας. Κάθε μετάνοια είναι ένα βήμα από την εξορία προς την πατρίδα. Κάθε Προηγιασμένη είναι πρόγευση Αναστάσεως. Κάθε συγχώρηση είναι άνοιγμα Παραδείσου.Ας μην φοβηθούμε το «μέγα πέλαγος» της νηστείας. Δεν είναι θάλασσα πνιγμού· είναι θάλασσα καθάρσεως. Δεν είναι σκοτάδι απελπισίας· είναι αυγή Αναστάσεως.

Ἔφθασε καιρός.
Ας εισέλθουμε με ταπείνωση.
Ας αγωνισθούμε με σιωπή.
Ας πορευθούμε με συγχώρηση.

Και τότε, η εξορία θα γίνει επιστροφή,
η έρημος θα γίνει Παράδεισος,
και η Σαρακοστή θα γίνει Ανάσταση.

Δ.Τ.Θ