Μέσα στην κατανυκτική πορεία της Μεγάλης Σαρακοστής, η Εκκλησία μάς οδηγεί, όχι σε έναν δρόμο σκοτεινό, αλλά σε μία οδό φωτεινή, που περνά μέσα από την Παναγία. Ο Κανόνας του Ακαθίστου Ύμνου, ποίημα του Ιωσήφ του Υμνογράφου, δεν είναι απλώς ένα ποιητικό κείμενο· είναι λειτουργική εμπειρία, είναι θεολογία προσευχόμενη.«Ἀνοίξω τὸ στόμα μου καὶ πληρωθήσεται πνεύματος…»Η Σαρακοστή μάς καλεί πρώτα σε άνοιγμα καρδιάς. Ζούμε σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο, πληροφορία, ένταση. Όμως η Εκκλησία δεν αρχίζει από τον θόρυβο· αρχίζει από τη σιωπή που γεμίζει Πνεύμα. Η Παναγία έγινε ο τόπος αυτής της σιωπής. Δεν διεκδίκησε, δεν επέβαλε, δεν θορύβησε· άνοιξε τον εαυτό της στον Θεό και έγινε «δοχεῖον χαρᾶς».Και εδώ βρίσκεται το πρώτο μήνυμα της Σαρακοστής: να γίνουμε κι εμείς δοχεία Χάριτος και όχι δοχεία άγχους· να γεμίσει ο εσωτερικός μας χώρος από την παρουσία του Θεού και όχι από φόβο και ταραχή.Ο Κανόνας ονομάζει την Παναγία «κλίμακα γῆθεν ἀνυψώσασα» και «γέφυρα ἡ μετάγουσα ἐκ θανάτου πρὸς ζωήν». Σε έναν κόσμο διασπασμένο, πολωμένο, γεμάτο αντιπαραθέσεις, η Παναγία δεν είναι σημείο διχασμού αλλά ενότητας. Μέσα από τη δική της υπακοή ενώθηκε ο ουρανός με τη γη. Μέσα από τη δική της συγκατάθεση άνοιξε ο δρόμος της σωτηρίας.

Η Σαρακοστή μάς καλεί να γίνουμε κι εμείς γέφυρες. Να συμφιλιωθούμε, να συγχωρήσουμε, να θεραπεύσουμε σχέσεις που ράγισαν. Δεν υπάρχει αληθινή νηστεία χωρίς αποκατάσταση της αγάπης.Στο Κοντάκιο «Τῇ Ὑπερμάχῳ Στρατηγῷ» η Εκκλησία μιλά για κινδύνους και θλίψεις. Ιστορικά, ο ύμνος συνδέθηκε με τη σωτηρία της Κωνσταντινουπόλεως τον καιρό του Αυτοκράτορα Ηράκλειου. Όμως οι πολιορκίες δεν τελείωσαν τότε. Σήμερα οι πολιορκίες είναι εσωτερικές: μοναξιά, απελπισία, απώλεια νοήματος, πνευματική κόπωση.

Η Παναγία προβάλλεται ως «λιμήν ἐν τῷ πελάγει τῶν θλίψεων». Στη Σαρακοστή δεν καλούμαστε να αρνηθούμε τις δυσκολίες, αλλά να βρούμε λιμάνι μέσα σε αυτές. Και το λιμάνι είναι η βεβαιότητα ότι ο Θεός μπήκε στην ιστορία. Δεν είναι μακριά. Έγινε άνθρωπος, πέρασε από κοιλιά μητρική, άγιασε την ανθρώπινη φύση.Ο Κανόνας τολμά να πει: «δι’ ἧς ἡμεῖς ἐθεώθημεν». Να το μεγάλο μήνυμα της Σαρακοστής. Δεν νηστεύουμε απλώς για να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Αγωνιζόμαστε για να ανακαινιστεί η ύπαρξή μας, για να ξαναβρούμε τον χαμένο προορισμό μας: τη μετοχή στη ζωή του Θεού.Σε μια κοινωνία που μετρά την αξία με την επιτυχία, την απόδοση, την εικόνα, η Εκκλησία μάς θυμίζει: ο άνθρωπος είναι πλασμένος για θέωση. Και η Παναγία είναι το πρώτο πλήρες «ναι» αυτής της κλήσης.Παρά την κατανυκτική ατμόσφαιρα της περιόδου, ο Ακάθιστος επαναλαμβάνει αδιάκοπα το «Χαῖρε». Η Σαρακοστή δεν είναι πένθος χωρίς ελπίδα. Είναι πορεία προς το Πάσχα. Η χαρά δεν αναβάλλεται για το τέλος· γεννιέται μέσα στον αγώνα. Η άσκηση χωρίς χαρά γίνεται βάρος. Η μετάνοια χωρίς ελπίδα γίνεται ενοχή. Η Παναγία μάς διδάσκει την χαρά της υπακοής, την ελευθερία της ταπείνωσης.Το «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου» δεν είναι παθητικότητα· είναι η πιο βαθιά μορφή ελευθερίας. Στον σύγχρονο πολιτισμό της αυτάρκειας και του «εγώ», η Παναγία αποκαλύπτει ότι η αληθινή ελευθερία γεννιέται όταν ο άνθρωπος λέει «γενηθήτω».

Αδελφοί μου, η Μεγάλη Σαρακοστή δεν είναι φυγή από τον κόσμο· είναι μεταμόρφωση του κόσμου μέσα από μεταμόρφωση της καρδιάς. Και η Παναγία στέκεται στο κέντρο αυτής της πορείας, όχι για να μας απομακρύνει από τον Χριστό, αλλά για να μας οδηγήσει σε Αυτόν.Ας την επικαλεσθούμε, λοιπόν, ως σκέπη και κραταίωμα. Ας ζητήσουμε να μας διδάξει τη σιωπή που γεννά Πνεύμα, την ταπείνωση που γεννά χαρά, την υπακοή που γεννά ζωή.Και καθώς βαδίζουμε προς το Πάσχα, ας γίνει και η δική μας καρδιά μία μικρή «γέφυρα» από τη γη στον ουρανό, ένα μικρό «δοχεῖον χαρᾶς», όπου θα αναπαυθεί ο Χριστός.

Δ.Τ.Θ