Σήμερα η Αγία μας Εκκλησία τιμά τον Ὅσιο Αντώνιο τον Μέγα, τον πατέρα της ερήμου και θεμελιωτή του μοναχικού βίου. Έναν άνθρωπο που έζησε τον 4ο αιώνα, αλλά ο λόγος και το βίωμά του αγγίζουν με θαυμαστή ακρίβεια τη σύγχρονη εποχή. Διότι η έρημος δεν είναι μόνο τόπος γεωγραφικός· είναι κατάσταση καρδιάς. Και πολλοί από εμάς, μέσα στις πόλεις, στον θόρυβο, στην αγωνία και στην αδιάκοπη πληροφορία, βιώνουμε μια βαθιά εσωτερική ερημία.Η αρχή της πορείας του Αγίου Αντωνίου ήταν ένας λόγος του Ευαγγελίου, που τον άκουσε μέσα στον ναό ως προσωπικό κάλεσμα του Χριστού:«Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ὕπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι» (Ματθ. 19,21).

«Αν θέλεις να φτάσεις στην τελείωση, πήγαινε, πούλησε όσα έχεις, δώσ’ τα στους φτωχούς και θα έχεις θησαυρό στον ουρανό· και έλα να με ακολουθήσεις».Ο Αντώνιος δεν αντιμετώπισε αυτόν τον λόγο ως μια γενική ηθική διδασκαλία, αλλά ως προσωπική πρόσκληση. Άφησε τα υπάρχοντά του και βγήκε στην έρημο, για να αγωνιστεί, να καθαρθεί και να συναντήσει τον Θεό. Εκεί, μέσα στη σιωπή, έγινε φωτεινός λύχνος για ολόκληρη την Εκκλησία.Για εμάς σήμερα, αυτό δεν σημαίνει φυγή από τις ευθύνες και τον κόσμο. Σημαίνει να δημιουργήσουμε μικρές «ερήμους» μέσα στην καθημερινότητά μας: χρόνο για προσευχή, λίγη σιωπή, απομάκρυνση από τον συνεχή θόρυβο, ώστε να ακούσουμε ξανά τον λόγο του Θεού.

Ο Ὅσιος Αντώνιος μας άφησε λόγους απλούς αλλά βαθύτατους. Ένας από τους πιο γνωστούς και συγκλονιστικούς λέει:
«Εἶδον πάσας τὰς παγίδας τοῦ ἐχθροῦ ἐκτεταμένας ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ στενάξας εἶπον· τίς ἄρα δύναται διαφυγεῖν ταῦτα; καὶ ἤκουσα φωνὴν λέγουσαν· ἡ ταπείνωσις».«Είδα όλες τις παγίδες του εχθρού απλωμένες πάνω στη γη και, στενάζοντας, είπα: ποιος άραγε μπορεί να τις αποφύγει; Και άκουσα μια φωνή να λέει: η ταπείνωση».

Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει μέσα σε πλήθος παγίδων: την υπερηφάνεια, την αυτοδικαίωση, την ανάγκη να φαίνεται και να επιβάλλεται. Ο Άγιος μάς δείχνει ότι η οδός της σωτηρίας δεν περνά από την προβολή του εαυτού, αλλά από την ταπείνωση, από την αποδοχή της αδυναμίας μας και την εμπιστοσύνη στο έλεος του Θεού.Ένας άλλος λόγος του Αγίου είναι εξίσου αποκαλυπτικός: «Χωρὶς πειρασμούς οὐδεὶς δύναται σωθῆναι».«Χωρίς πειρασμούς κανείς δεν μπορεί να σωθεί».

Ο Άγιος δεν μας υπόσχεται μια ζωή χωρίς δυσκολίες. Μας διδάσκει ότι οι δοκιμασίες –ο πόνος, η ασθένεια, τα οικογενειακά και οικονομικά βάρη, οι εσωτερικοί αγώνες– μπορούν να γίνουν δρόμος σωτηρίας, όταν αντιμετωπίζονται με πίστη και υπομονή. Μέσα στον πειρασμό δεν απουσιάζει ο Χριστός· είναι παρών και μας στηρίζει.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και ο λόγος του για την αυτομεμψία:«Τοῦτο ἐστὶ τὸ μέγα ἔργον τοῦ ἀνθρώπου, τὸ αἰτιᾶσθαι ἑαυτόν ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ».«Αυτό είναι το μεγάλο έργο του ανθρώπου: να κατηγορεί τον εαυτό του μπροστά στον Θεό».Σε μια εποχή όπου εύκολα κρίνουμε και καταδικάζουμε τους άλλους, ο Ὅσιος Αντώνιος μας καλεί να στραφούμε πρώτα μέσα μας. Όχι με απόγνωση, αλλά με μετάνοια και ελπίδα. Να πούμε: «Κύριε, φταίω κι εγώ· θεράπευσε την καρδιά μου». Εκεί ανοίγει ο δρόμος για τη χάρη του Θεού.Ο Άγιος μιλά επίσης για την εγκράτεια και τη διάκριση στη ζωή:«Ἀπὸ τῆς γαστρὸς καὶ τῆς γλώσσης ἄρχεται ἡ πτῶσις τοῦ ἀνθρώπου» (αποδιδόμενο στο πνεύμα των αποφθεγμάτων).«Από την ανεξέλεγκτη κοιλιά και τη γλώσσα αρχίζει η πτώση του ανθρώπου».

Ο σύγχρονος άνθρωπος γνωρίζει πολλές μορφές εξάρτησης: από την κατανάλωση, την εικόνα, την πληροφορία, τις απολαύσεις. Ο Άγιος Αντώνιος μας υπενθυμίζει ότι αληθινή ελευθερία είναι η εγκράτεια και η δυνατότητα να πούμε «όχι» σε ό,τι μας απομακρύνει από τον Θεό και τον αδελφό.Μπροστά στο παράδειγμα του Ὁσίου Αντωνίου καλούμαστε να γίνουμε μια «μικρή έρημος» μέσα στον κόσμο: τόπος προσευχής, σιωπής, αδελφικής αγάπης και μετάνοιας. Να ζούμε τις ακολουθίες όχι τυπικά, αλλά ως ευκαιρίες εσωτερικής ανακαίνισης. Να βρίσκουμε χρόνο για προσωπική προσευχή στο σπίτι. Να καλλιεργούμε την ταπείνωση, την υπομονή και την εγκράτεια στις σχέσεις μας.

Ας παρακαλέσουμε τον Ὅσιο Αντώνιο τον Μέγα να γίνει συνοδοιπόρος μας στον σημερινό κόσμο. Να μας διδάξει να αγαπάμε τη σιωπή περισσότερο από τον θόρυβο, την προσευχή περισσότερο από την αγωνία, την ταπείνωση περισσότερο από τη φιλονικία. Και τότε, ακόμη κι αν δεν ζούμε στην έρημο όπως εκείνος, η καρδιά μας θα γίνεται τόπος όπου αναπαύεται η χάρη του Θεού.

Δημ.Τζαφέρης Θεολόγος

Λαμπαδάριος Ιερού μας Ναού