Η Εκκλησία σήμερα προβάλλει ενώπιόν μας την ιερή μορφή της Οσίας Ειρήνης της Χρυσοβαλάντου, μιας μεγάλης ασκήτριας, μιας θεοφόρου ηγουμένης, μιας ψυχής που έγινε κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος. Η ζωή της είναι μια ζωντανή απόδειξη ότι ο άνθρωπος μπορεί να μεταμορφωθεί από τη χάρη του Θεού, όταν παραδώσει ολοκληρωτικά τον εαυτό του στον Χριστό.

Η Οσία γεννήθηκε στην Καππαδοκία, μέσα σε πλούσια και ευγενή οικογένεια. Η εποχή της ήταν η εποχή της αναστήλωσης των ιερών εικόνων από την ευσεβή αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Η νεαρή Ειρήνη διακρινόταν για την ομορφιά, την αρχοντιά και την αρετή της. Γι' αυτό επιλέχθηκε να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να γίνει σύζυγος του νεαρού αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄.Όμως οι βουλές του Θεού είναι διαφορετικές από τα σχέδια των ανθρώπων. Στον δρόμο προς τη Βασιλεύουσα επισκέφθηκε τον μεγάλο ασκητή Άγιο Ιωαννίκιο. Εκείνος, φωτισμένος από το Άγιο Πνεύμα, δεν της μίλησε για βασιλικούς θρόνους ούτε για αυτοκρατορικά αξιώματα. Της αποκάλυψε ότι ο Θεός την προόριζε να γίνει ηγουμένη της Μονής της Χρυσοβαλάντου.Η προφητεία αυτή εκπληρώθηκε. Ο γάμος δεν πραγματοποιήθηκε. Η Ειρήνη κατάλαβε ότι ο Χριστός την καλούσε να γίνει νύμφη Του. Επέστρεψε, μοίρασε την περιουσία της στους φτωχούς και μπήκε στη Μονή της Χρυσοβαλάντου. Την ημέρα της μοναχικής της κουράς δεν έκοψε μόνο τα μαλλιά της· έκοψε κάθε δεσμό με τον κόσμο, κάθε φιλοδοξία, κάθε ανθρώπινη δόξα. Από εκείνη τη στιγμή ο μοναδικός της πλούτος ήταν ο Χριστός.

Η ζωή της έγινε ένα συνεχές μαρτύριο αγάπης. Φορούσε έναν μόνο χιτώνα που τον άλλαζε μία φορά τον χρόνο. Τρεφόταν με λίγο ψωμί και νερό. Κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή πολλές φορές περνούσε ολόκληρη την εβδομάδα με ελάχιστα χόρτα. Δεν αναζητούσε αναπαύσεις ούτε τιμές. Θεωρούσε όλες τις αδελφές της βασίλισσες και τον εαυτό της υπηρέτριά τους. Έτρεχε πρώτη στις πιο ταπεινές διακονίες, γιατί είχε καταλάβει το μυστικό του Ευαγγελίου: ότι ο μεγαλύτερος είναι εκείνος που γίνεται διάκονος όλων.Αλλά το μεγαλύτερο γνώρισμα της Οσίας ήταν η προσευχή.Διαβάζοντας τον βίο του Αγίου Αρσενίου, ο οποίος προσευχόταν όρθιος από τη δύση του ηλίου μέχρι την ανατολή, αποφάσισε να τον μιμηθεί. Με τη βοήθεια της χάριτος έφθασε να προσεύχεται ολόκληρες ημέρες και νύχτες με τα χέρια υψωμένα προς τον ουρανό. Η αγρυπνία έγινε η φυσική της κατάσταση. Η προσευχή έγινε η αναπνοή της. Δεν συνομιλούσε απλώς με τον Θεό· ζούσε μέσα στον Θεό.Κάποτε έμενε όρθια δύο ημέρες, ακόμη και μία ολόκληρη εβδομάδα, βυθισμένη στη θεωρία του Θεού. Οι αδελφές της στο τέλος αναγκάζονταν να κατεβάσουν τα χέρια της, γιατί είχαν ακινητοποιηθεί από την πολύωρη προσευχή. Και μία νύχτα μια μοναχή την είδε να προσεύχεται υψωμένη από τη γη, ενώ τα δύο κυπαρίσσια της μονής είχαν λυγίσει τις κορυφές τους μέχρι το έδαφος, σαν να προσκυνούσαν τη δύναμη της θείας χάριτος που ενεργούσε στην προσευχή της.

Οι δαίμονες δεν άντεχαν αυτή την ένωση της Οσίας με τον Θεό. Επιχείρησαν πολλές φορές να τη φοβίσουν και να τη βλάψουν. Μια φορά της έριξαν αναμμένο φυτίλι και τα ρούχα της άρπαξαν φωτιά. Εκείνη όμως δεν διακόπηκε ούτε στιγμή από την προσευχή της. Έμεινε ακίνητη μέσα στις φλόγες, γιατί είχε τόσο ενωθεί με τον Θεό, ώστε δεν αισθανόταν ούτε τον πόνο ούτε τον φόβο. Όταν οι μοναχές έσβησαν τη φωτιά, η ίδια τους είπε ότι της στέρησαν μια μεγάλη ευλογία, γιατί έβλεπε άγγελο Κυρίου να της πλέκει ουράνιο στεφάνι. Και τότε όλο το μοναστήρι γέμισε από μια ανέκφραστη ουράνια ευωδία.

Αδελφοί μου, αυτή είναι η δύναμη της καθαρής προσευχής. Η προσευχή δεν είναι μια υποχρέωση ούτε μια τυπική επανάληψη λόγων. Είναι η κοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό. Είναι η ανάβαση της καρδιάς στον ουρανό. Είναι η κατάσταση εκείνη στην οποία ο άνθρωπος αρχίζει να ζει από τώρα τη Βασιλεία του Θεού.Γι' αυτό ο Θεός χάρισε στην Οσία το προορατικό χάρισμα. Γνώριζε τους λογισμούς των ανθρώπων, αποκάλυπτε στις μοναχές όσα έκρυβαν μέσα στην καρδιά τους, θεράπευε δαιμονισμένους, προέβλεπε γεγονότα της αυτοκρατορίας και οδηγούσε πλήθος ψυχών στη μετάνοια. Δεν ήταν δικά της αυτά τα χαρίσματα. Ήταν καρποί της καθαρής καρδιάς και της αδιάλειπτης προσευχής.Και τότε συνέβη ένα από τα ωραιότερα γεγονότα της ζωής της.Ένας ναυτικός έφθασε από την Πάτμο κρατώντας τρία υπέροχα μήλα. Δεν ήταν συνηθισμένα μήλα. Ο ίδιος ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος τού είχε αναθέσει να τα μεταφέρει στην Οσία Ειρήνη. Το πρώτο μήλο στάθηκε αρκετό για να τη θρέψει σαράντα ημέρες και σε όλο αυτό το διάστημα το στόμα της ανέδιδε υπερκόσμια ευωδία. Το δεύτερο το μοίρασε στις μοναχές τη Μεγάλη Πέμπτη, ως ευλογία και κοινωνία της χαράς του Παραδείσου. Το τρίτο το φύλαξε ως πολύτιμο θησαυρό και αρραβώνα της αιώνιας ζωής.

Τι σημαίνουν αυτά τα τρία μήλα;Δεν είναι απλώς ένα θαύμα. Είναι η βεβαίωση ότι ο Παράδεισος δεν είναι μια θεωρία ούτε μια ιδέα. Είναι πραγματικότητα. Η Οσία, με την καθαρότητα της καρδιάς της, αξιώθηκε να λάβει σημείο από τον ουράνιο κόσμο. Όπως ο άνθρωπος έχασε τον Παράδεισο εξαιτίας της παρακοής, έτσι οι άγιοι, με την υπακοή, την ταπείνωση και την προσευχή, γεύονται ήδη από αυτή τη ζωή την ευωδία της Βασιλείας του Θεού.Και όμως, αδελφοί μου, σήμερα εμείς καλούμαστε να λάβουμε κάτι ακόμη μεγαλύτερο. Η Οσία έλαβε τρία μήλα από τον Παράδεισο. Εμείς, στη Θεία Λειτουργία, δεν λαμβάνουμε έναν καρπό του Παραδείσου, αλλά τον ίδιο τον Δεσπότη του Παραδείσου. Πάνω στην Αγία Τράπεζα προσφέρεται ο ίδιος ο Χριστός, το Σώμα και το Αίμα Του, η τροφή της αθανασίας, το φάρμακο της αιώνιας ζωής. Εκείνη κράτησε ως θησαυρό ένα μήλο που συμβόλιζε την αιώνια ζωή. Εμείς καλούμαστε να δεχθούμε μέσα μας Εκείνον που είναι η ίδια η Ζωή.

Ας αναρωτηθούμε λοιπόν: πώς στεκόμαστε στη Θεία Λειτουργία; Με διάσπαρτο νου ή με καρδιά που προσεύχεται; Η Οσία μας δείχνει ότι η Θεία Λειτουργία δεν αρχίζει όταν ανοίγουν οι Ωραίες Πύλες ούτε τελειώνει με το «Δι' ευχών». Συνεχίζεται σε όλη τη ζωή μας, όταν η καρδιά παραμένει στραμμένη προς τον Θεό.Η Οσία Ειρήνη έζησε εκατόν τρία χρόνια και μέχρι το τέλος διατηρούσε το κάλλος και τη δροσιά της νεότητάς της, γιατί η χάρη του Θεού φώτιζε ολόκληρη την ύπαρξή της. Έναν χρόνο πριν από την κοίμησή της ο φύλακας άγγελός της τής αποκάλυψε την ημέρα της εξόδου της από τον κόσμο. Συγκέντρωσε τις μοναχές, τους έδωσε τις τελευταίες της πατρικές συμβουλές, όρισε τη νέα ηγουμένη και τις προέτρεψε να περιφρονούν τα πρόσκαιρα και να ποθούν μόνο τον Ουράνιο Νυμφίο. Έπειτα παρέδωσε ειρηνικά την αγία ψυχή της στα χέρια του Θεού. Και ο τάφος της άρχισε να αναδίδει ουράνια ευωδία, σημείο της παρρησίας που είχε αποκτήσει ενώπιον του Κυρίου.Ας την παρακαλέσουμε λοιπόν να πρεσβεύει για όλους μας, ώστε να αγαπήσουμε την προσευχή όχι ως καθήκον αλλά ως τρόπο ζωής· να ποθήσουμε τη μετάνοια, την ταπείνωση και την καθαρότητα της καρδιάς· και, κάθε φορά που στεκόμαστε στη Θεία Λειτουργία, να συνειδητοποιούμε ότι δεν πλησιάζουμε απλώς έναν ιερό χώρο, αλλά τον ίδιο τον Παράδεισο. Διότι εδώ, στο Άγιο Ποτήριο, μας περιμένει όχι ένας συμβολικός καρπός, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, «ὁ Ἄρτος τῆς Ζωῆς», για να μας χαρίσει από τώρα την πρόγευση της αιώνιας Βασιλείας. Αμήν.

Δ.Τ.Θ